---

Katrollen voor werken op hoogte en technische redding

Een katrol bestaat uit een behuizing met één of meerdere draaiende schijven waarover een touw loopt. Door een katrol op de juiste manier in een touwsysteem te plaatsen, kan de richting van de trekkracht worden veranderd of de kracht worden verdeeld over meerdere touwstrengen.

Katrollen worden veel gebruikt bij rope access, technische redding, werken in besloten ruimten en het hijsen van gereedschap en materiaal. Ook bij het opspannen van lijnen en het bouwen van takelsystemen spelen ze een belangrijke rol.

Hoe werkt een katrol?

Het touw loopt door de groef van de katrolschijf. Wanneer aan het vrije touwuiteinde wordt getrokken, draait de schijf mee. Hierdoor ontstaat minder wrijving dan wanneer het touw rechtstreeks over een karabiner of vast metalen punt loopt.

Een enkele vaste katrol verandert vooral de trekrichting. De theoretisch benodigde kracht wordt daarmee niet automatisch gehalveerd. Daarvoor moet de katrol op een bewegende manier in een takelsysteem worden opgenomen.

Katrollen en mechanisch voordeel

Door meerdere katrollen te combineren kan een mechanisch voordeel worden gecreëerd. Bij een theoretisch 2:1-systeem is voor het verplaatsen van de last ongeveer de helft van de kracht nodig, maar moet tweemaal zoveel touw worden binnengehaald.

Bij een theoretisch 3:1- of 4:1-systeem wordt de benodigde trekkracht verder verminderd, terwijl meer touw moet worden verplaatst. In de praktijk is de benodigde kracht altijd iets hoger door wrijving in de katrollen, het touw en andere onderdelen.

Theoretisch en werkelijk rendement

Het rendement van een katrol geeft aan hoeveel van de trekkracht daadwerkelijk wordt overgedragen. Een katrol met hoogwaardige kogellagers en een grote schijf kan een hoger rendement bieden dan een compacte katrol met glijlager.

Het werkelijke rendement wordt onder andere beïnvloed door:

• De diameter van de katrolschijf
• Het type lager
• De diameter en soepelheid van het touw
• De hoek waaronder het touw loopt
• Vervuiling of slijtage
• Het aantal katrollen in het systeem
• De belasting
• Contact van het touw met andere oppervlakken

Een theoretisch 4:1-systeem levert door wrijving in de praktijk dus minder dan vier keer krachtwinst op.

Katrollen met of zonder teruglooprem

Een katrol zonder teruglooprem laat het touw in beide richtingen vrij bewegen. Deze uitvoering is geschikt voor omleidingen, eenvoudige takelsystemen en situaties waarin de beweging afzonderlijk wordt gezekerd.

Een katrol met teruglooprem bevat een geïntegreerde touwklem. Tijdens het hijsen loopt het touw in één richting door het apparaat. Wanneer de gebruiker stopt met trekken, blokkeert de klem de teruggaande beweging.

Enkele en dubbele katrollen

Een enkele katrol bevat één touwschijf en is geschikt voor eenvoudige omleidingen en takelsystemen.

Een dubbele katrol heeft twee parallelle schijven. Hiermee kunnen complexere takelsystemen worden opgebouwd zonder dat twee losse katrollen naast elkaar nodig zijn. Dubbele katrollen worden veel gebruikt in 4:1-systemen en technische redding.

De juiste touwdiameter

Iedere katrol is geschikt voor een bepaald bereik aan touwdiameters. Een te dik touw kan klem komen te zitten of langs de zijplaten schuren. Een te dun touw kan niet optimaal door de groef worden geleid.

Controleer altijd:

• De minimale en maximale touwdiameter
• Het type touw
• De vorm en afmetingen van de schijf
• De compatibiliteit met een eventuele teruglooprem
• De voorgeschreven connector

Werkbelasting en breeksterkte

Bij katrollen worden doorgaans een maximale werkbelasting en een breeksterkte vermeld. De maximale werkbelasting is de hoogste belasting waarvoor het product tijdens normaal gebruik is bedoeld. De breeksterkte is geen toegestane dagelijkse werkbelasting.

Let erop dat de kracht op het bevestigingspunt hoger kan zijn dan het gewicht van de verplaatste last. Bij een eenvoudige omleiding trekken twee belaste touwstrengen aan de katrol en de verankering. De hoek tussen de touwstrengen beïnvloedt de resulterende kracht.

Controleer daarom niet alleen de katrol, maar ook:

• Het ankerpunt
• De karabiner of connector
• Het touw
• De touwklem
• De gebruikte banden en lussen
• Alle overige onderdelen van het systeem

De maximale capaciteit van het complete systeem wordt bepaald door het zwakste onderdeel en de manier waarop het systeem is opgebouwd.

Katrollen voor personen of materiaal

Niet iedere katrol is geschikt voor toepassingen waarbij personen worden verplaatst. Voor redding moet het volledige systeem zijn ontworpen en samengesteld voor het omhoogbrengen of neerlaten van personen.

Een hoge breeksterkte alleen maakt een katrol niet automatisch geschikt voor personen. Controleer de normering, fabrikantgegevens en toepassing.

Katrollen volgens EN 12278

Veel professionele katrollen voor touwsystemen voldoen aan EN 12278. Deze norm heeft betrekking op katrollen voor gebruik met touwen binnen klim- en bergsportuitrusting.

Afhankelijk van de toepassing kan een katrol ook aan andere eisen of normen voldoen. Controleer daarom altijd de productspecificaties.

De juiste connector gebruiken

Een katrol wordt meestal met een karabiner of ander geschikt verbindingselement aan het ankerpunt bevestigd. De connector moet voldoende ruimte bieden en in de juiste richting worden belast.

Voorkom dat de karabiner:

• Dwars wordt belast
• Op de sluiting wordt belast
• Tussen de zijplaten vast komt te zitten
• Tegen een rand drukt
• Door meerdere onderdelen in verschillende richtingen wordt getrokken

Sommige katrollen hebben een geïntegreerde wartel waarmee het apparaat zich onder belasting kan uitlijnen.

Controle vóór gebruik

Controleer de katrol vóór ieder gebruik op:

• Vervormde of beschadigde zijplaten
• Scheuren en corrosie
• Slijtage van de touwgroef
• Scherpe randen
• Speling op de schijf
• Soepele rotatie
• Beschadigde lagers
• Correct sluiten van beweegbare zijplaten
• Werking van een teruglooprem
• Beschadigde bevestigingsopeningen
• Leesbare markeringen

Een katrol die stroef draait, verlaagt het rendement en kan extra slijtage aan het touw veroorzaken.

Waarom katrollen kopen bij Valbeveiligingswebshop.nl?

Bij Valbeveiligingswebshop.nl vind je professionele katrollen van betrouwbare merken zoals Petzl en ELLERsafe. Ons assortiment bevat compacte enkele katrollen, dubbele uitvoeringen, katrollen met teruglooprem en speciale reddingskatrollen.

Je profiteert bij ons van:

• Een specialistisch assortiment
• Professionele merken en producten
• Katrollen voor verschillende touwdiameters
• Persoonlijk en deskundig advies
• Marktconforme prijzen
• Gratis verzending vanaf € 250

Hulp nodig bij het kiezen?

Geef bij je aanvraag aan wat je wilt verplaatsen, welke touwdiameter je gebruikt en welk takelsysteem je wilt bouwen. Vermeld ook of het systeem voor materiaal of voor redding van personen wordt gebruikt. Dan helpen we je graag bij het kiezen van een passende katrol.