Katrollen zonder teruglooprem

---

Wat is een katrol zonder teruglooprem?

Een katrol zonder teruglooprem bestaat uit één of meerdere vrij draaiende schijven en bevat geen geïntegreerde touwklem. Hierdoor kan het touw vrij in beide richtingen door de katrol bewegen. Dit type wordt ook wel een vrijlopende katrol, standaard katrol of omloopkatrol genoemd.

Doordat de katrol geen terugloopfunctie heeft, is hij breed inzetbaar binnen touw- en takelsystemen. Afhankelijk van de opstelling kan een vrijlopende katrol worden gebruikt om een touw om te leiden, de trekrichting te veranderen of een mechanisch voordeel te creëren.

Waarvoor wordt een vrijlopende katrol gebruikt?

Vrijlopende katrollen worden veel toegepast binnen rope access, technische redding en hijssystemen. Veel voorkomende toepassingen zijn:

• Het veranderen van de trekrichting
• Hijsen van gereedschap en materiaal
• Technische redding
• Rope access
• Opbouwen van takelsystemen
• Omleiden van een touw
• Spannen van lijnen
• Verminderen van wrijving
• Geleiden van een touw
• Systemen met een afzonderlijke touwklem

Wanneer een last niet mag teruglopen, moet het systeem altijd worden aangevuld met een geschikt blokkeermechanisme.

De trekrichting veranderen

Een vrijlopende katrol wordt vaak gebruikt om de richting van een trekkracht te veranderen. Hierdoor kan een gebruiker bijvoorbeeld naar beneden trekken om een last omhoog te hijsen. Dat maakt het werken comfortabeler, maar levert op zichzelf geen mechanisch voordeel op.

Houd er rekening mee dat de kracht op het ankerpunt door twee belaste touwstrengen aanzienlijk kan toenemen.

Mechanisch voordeel creëren

Wanneer een katrol met de last meebeweegt, wordt de belasting verdeeld over meerdere touwstrengen. Hierdoor ontstaat een mechanisch voordeel, waardoor minder trekkracht nodig is om een last te verplaatsen.

Door meerdere vaste en bewegende katrollen te combineren kunnen onder andere 2:1-, 3:1- en 4:1-takelsystemen worden opgebouwd. Het uiteindelijke mechanische voordeel hangt af van de gekozen touwloop en de manier waarop het systeem is opgebouwd.

Terugloop voorkomen

Omdat een gewone katrol geen teruglooprem heeft, kan een last terugzakken zodra de trekkracht wordt losgelaten. Wanneer dit ongewenst is, wordt een afzonderlijke touwklem, prusikknoop of ander geschikt blokkeermechanisme toegepast.

Gebruik uitsluitend combinaties die geschikt zijn voor de gebruikte touwdiameter en toepassing. Houd er bovendien rekening mee dat een touwklem bij hoge of schokkerige belasting schade aan de touwmantel kan veroorzaken.

Katrollen voor gebruik met een prusikknoop

Sommige vrijlopende katrollen zijn speciaal ontworpen voor gebruik met een prusikknoop. De vorm van de zijplaten helpt de knoop correct te positioneren en te bedienen wanneer deze tegen de katrol loopt.

Hiermee kan een licht en compact systeem met terugloopblokkering worden opgebouwd zonder een geïntegreerde touwklem. De blokkering ontstaat pas wanneer de katrol correct wordt gecombineerd met een geschikte prusikknoop.

Enkele of dubbele katrol?

Een enkele katrol beschikt over één schijf en is geschikt voor eenvoudige omleidingen of als onderdeel van een takelsysteem. Dankzij het compacte formaat zijn deze modellen licht en gemakkelijk mee te nemen.

Een dubbele katrol heeft twee parallelle schijven en maakt het mogelijk om complexere hijssystemen compact op te bouwen. Deze uitvoering wordt veel gebruikt voor:

• 4:1-takelsystemen
• Technische redding
• Complexe touwomleidingen
• Systemen met parallelle touwstrengen
• Combinaties met een tweede dubbele katrol

Controleer altijd of beide touwstrengen correct in de afzonderlijke schijven lopen en elkaar niet kruisen.

Glijlagers of kogellagers

Vrijlopende katrollen zijn verkrijgbaar met glijlagers of kogellagers. Een glijlager is eenvoudig, robuust en geschikt voor veel algemene toepassingen waarbij een maximaal rendement minder belangrijk is.

Katrollen met kogellagers draaien lichter en leveren doorgaans een hoger rendement. Daardoor zijn ze geschikt voor intensief gebruik, zware lasten en reddingssystemen waarbij zo min mogelijk kracht verloren mag gaan.

Schijfdiameter en rendement

De diameter van de katrolschijf heeft invloed op zowel het rendement als de belasting van het touw. Een grotere schijf laat het touw in een ruimere bocht lopen, waardoor de wrijving afneemt en het touw minder sterk wordt belast.

Compacte katrollen zijn lichter en gemakkelijker mee te nemen, maar zijn niet altijd de beste keuze voor zware of langdurige hijswerkzaamheden.

Katrollen met wartel

Sommige vrijlopende katrollen zijn voorzien van een geïntegreerde wartel. Hierdoor kan de katrol zich tijdens gebruik automatisch in de richting van de trekkracht draaien.

Een wartel helpt bovendien voorkomen dat touwen of aangesloten systemen onnodig verdraaien. Controleer altijd hoeveel connectoren, banden of touwen volgens de fabrikant rechtstreeks aan de wartel mogen worden bevestigd.

Werkbelasting en bevestigingspunt

De belasting op een katrol wordt niet alleen bepaald door het gewicht van de last, maar ook door de spanning in het touw en de hoek tussen de touwstrengen. Controleer daarom altijd:

• De maximale werkbelasting van de katrol
• De sterkte van de connector
• De capaciteit van het ankerpunt
• De sterkte en conditie van het touw
• De hoek tussen de touwstrengen
• Mogelijke dynamische belastingen

Gebruik de opgegeven breeksterkte nooit als maximale dagelijkse werkbelasting.

De katrol correct installeren

Bij katrollen met bewegende zijplaten wordt eerst de zijplaat geopend, waarna het touw om de schijf wordt gelegd. Sluit vervolgens de katrol volledig en controleer of de zijplaten correct overlappen en door de connector worden geborgd.

Sommige modellen kunnen worden geopend terwijl ze al aan het ankerpunt zijn bevestigd. Volg daarbij altijd de installatieprocedure van de fabrikant.

Inspectie vóór gebruik

Controleer een vrijlopende katrol vóór ieder gebruik zorgvuldig. Let daarbij onder andere op of de schijf soepel draait, het touw goed in de groef past en de touwgroef geen overmatige slijtage vertoont. Controleer daarnaast de zijplaten, de vergrendeling, eventuele speling op de as, scherpe randen, beschadigingen aan de bevestigingsopeningen en of de connector, het ankerpunt en de volledige touwloop correct zijn opgesteld.

Gebruik een katrol niet wanneer deze stroef draait, vervormd is of scherpe beschadigingen vertoont.

Katrol zonder teruglooprem kopen

Bij Valbeveiligingswebshop.nl vind je enkele en dubbele vrijlopende katrollen in verschillende formaten, uitvoeringen en belastingsklassen. Zo is er voor iedere hijs-, rope access- of reddingstoepassing een geschikte oplossing.

Twijfel je welke katrol het beste past bij jouw systeem? Vertel ons welke touwdiameter je gebruikt, welke belasting moet worden verplaatst en hoe het takelsysteem wordt opgebouwd. We adviseren je graag bij het kiezen van de juiste katrol.